Στη Σουηδία η συμβουλή προς όσους δέχονται ύποπτα τηλεφωνήματα αλλάζει: λιγότερη ευγένεια και, αν χρειαστεί, λίγο… βρίσιμο. Μια νέα καμπάνια κατά των τηλεφωνικών απατών επιστρατεύει γνωστούς Σουηδούς άνω των 60 ετών, προτρέποντας τους πολίτες να μην αισθάνονται υποχρεωμένοι να είναι ευγενικοί με κάποιον που προσπαθεί να τους εξαπατήσει.
Η πρωτοβουλία εστιάζει ιδιαίτερα στους άνω των 60, καθώς αποτελούν βασικό στόχο των τηλεφωνικών απατών στη χώρα. Σύμφωνα με τη σουηδική αστυνομία, οι απατεώνες αποσπούν συνολικά περίπου 5,7 δισ. σουηδικές κορώνες ετησίως, ποσό που αντιστοιχεί σε περισσότερα από 500 εκατ. ευρώ.
Οι μέθοδοι είναι σε μεγάλο βαθμό γνώριμες. Οι δράστες συχνά προσποιούνται ότι τηλεφωνούν από τράπεζες, κρατικές υπηρεσίες ή ακόμη και από την αστυνομία, ενώ αρκετές απάτες ξεκινούν με ένα SMS που καλεί το θύμα να επικοινωνήσει με συγκεκριμένο αριθμό. Μόλις ξεκινήσει η συνομιλία, δημιουργούν αίσθημα επείγοντος και πίεσης, προσπαθώντας να πείσουν τον χρήστη ότι πρέπει να ενεργήσει άμεσα για να προστατεύσει τα χρήματα ή τον λογαριασμό του.
Εκεί ακριβώς πατά και η νέα καμπάνια. Οι απατεώνες εκμεταλλεύονται συχνά την εμπιστοσύνη προς θεσμούς και οργανισμούς, αλλά και την κοινωνική συνήθεια να παραμένουμε ευγενικοί ακόμη και όταν κάτι μοιάζει ύποπτο. Για κάποιον που έχει μεγαλώσει με την αντίληψη ότι δεν πρέπει να κλείνει απότομα το τηλέφωνο ή να αμφισβητεί έναν συνομιλητή που παρουσιάζεται ως εκπρόσωπος τράπεζας, αυτό μπορεί να γίνει σημαντικό μειονέκτημα.
Στην καμπάνια συμμετέχουν γνωστά πρόσωπα όπως η ηθοποιός Christina Schollin, ο δημοσιογράφος Claes Elfsberg και οι ηθοποιοί Suzanne Reuter και Lennart Jähkel, όλοι τους ηλικιακά κοντά στο κοινό που επιχειρεί να προσεγγίσει η εκστρατεία. Η παρουσία τους δεν είναι τυχαία, καθώς το μήνυμα θέλει να περάσει μέσα από πρόσωπα που το συγκεκριμένο κοινό αναγνωρίζει και εμπιστεύεται.
Το ζητούμενο, πάντως, δεν είναι να αρχίσουν όλοι να βρίζουν όποιον τους τηλεφωνεί. Το βασικό μήνυμα είναι να αποκτήσουν οι μεγαλύτεροι σε ηλικία πολίτες περισσότερη αυτοπεποίθηση όταν κάτι δεν τους φαίνεται σωστό: να αμφισβητούν τον συνομιλητή, να μη δίνουν στοιχεία, να τερματίζουν αμέσως μια ύποπτη κλήση και να επικοινωνούν οι ίδιοι με την τράπεζα ή την υπηρεσία μέσω επίσημου αριθμού.
Όπως το έθεσε και η Suzanne Reuter, πολλοί άνθρωποι της γενιάς της μεγάλωσαν με την αντίληψη ότι πρέπει πάντα να είναι ευγενικοί και εξυπηρετικοί. Απέναντι στους τηλεφωνικούς απατεώνες, όμως, το να κλείσεις απλώς το τηλέφωνο –ή να τους πεις με λιγότερο ευγενικό τρόπο να σε αφήσουν ήσυχο– δεν θεωρείται αγένεια αλλά αυτοπροστασία.
Η σουηδική καμπάνια παίζει έτσι με ένα χιουμοριστικό μήνυμα για να περάσει κάτι αρκετά σοβαρό: όταν μια κλήση σε πιέζει, σε φοβίζει ή σου ζητά προσωπικά και οικονομικά στοιχεία, η ευγένεια μπορεί να περιμένει.
